Café Chờ.


Chúng ta ai đều cũng đã quá quen thuộc với khái niệm chờ café, nó như một điều hiển nhiên vậy. Muốn có một tách café nóng hổi thơm ngào ngạt, ta phải chờ đợi người barista hoàn thành các bước pha chế.  Thế nhưng café chờ thì đã có ai nghĩ đến chưa?

6:30 sáng, một ngày đẹp trời

Laura Cozzolino bước ra khỏi nhà. Cô ung dung băng qua các con phố nhỏ vẫn còn thưa người, thả hồn theo mây trời, tận hưởng không khí trong lành buổi sáng sớm. Rồi cô đến trước cửa một quán café nhỏ ở góc đường, ngay trung tâm thành phố Napoli (Naples) - Ý, và gọi thức uống yêu thích của mình: một espresso đậm đặc. Sau khi cám ơn anh barista, cô đưa ly café ngang mũi, nhẹ nhàng hít thở mùi hương quyến rũ ấy, tận hưởng chút hơi ấm nơi hai lòng bàn tay, đoạn cô nhấp 2 ngụm. Cảm nhận dòng café nóng chảy qua các mạch máu, như dầu nhớt được người ta tra vào cỗ máy cũ kĩ lâu đời, dầu chảy đến đâu, cỗ máy rùng mình cục cựa rồi chạy ro ro đến đó. Buổi sáng của cô lúc này, đã bắt đầu.

Hài lòng, cô thanh toán, thế nhưng thay vì chỉ phải trả cho ly của mình, cô gấp đôi số tiền, dằn tờ bill phía dưới tách espresso rỗng, rồi hoà mình vào phố phường lúc này đã tấp nập.

Thế là chúng ta đã có ly café chờ đầu tiên.

“Suspended coffee” hay “caffé sospeso” có nghĩa là “café cho người lạ” hay “café chờ - chờ để được trao cho một người khác” là một văn hoá đẹp bắt nguồn từ Naples (Napoli) ở Ý, bởi tầng lớp công nhân. Những người gặp nhiều may mắn hơn, khi đến uống café ở quán sẽ trả thêm cho 1 ly nữa. Những ly café này, sau đó sẽ được phục vụ cho những người khác với điều kiện kinh tế eo hẹp hơn, hoàn toàn miễn phí.

“Đó là một nghĩa cử đẹp của lòng hảo tâm,” Cô Cozzolino nói. Cô là nhân viên của một công ty thiết bị y tế. “Là một người Napoli đang cố cắt giảm số café mỗi ngày xuống còn 4 ly, tôi hiểu rằng café là rất quan trọng. Đó là một món “quà vặt” nhỏ mà không một ai nên bỏ lỡ cả.”

Hơn 90% những gia đình người Ý uống café ở nhà, và cứ mỗi 490 người Ý, sẽ có 1 quầy café, dựa theo thống kê của Illy, một trong những nhà sản xuất café hàng đầu, và là một tổ chức địa phương chuyên nghiên cứu về đồ ăn và thức uống. Espresso nơi đây có muôn hình vạn trạng: ristretto (đậm), lungo (thêm nước), macchiato or schiumato (thêm một ít sữa hay kem sữa), hay corretto (thêm 1 shot rượu mạnh).

Café Chờ bắt đầu bùng nổ ở Napoli trong Thế Chiến thứ II và đang dần quay trở lại những năm gần đây trong thời kỳ kinh tế khó khăn. Từ Napoli, người ta truyền miệng nhau qua internet, hành động này đã lan truyền khắp nước Ý và vòng quanh thế giới, thậm chí đến cả những quán café xa xôi ở Thuỵ Điển hay Brazil. Một số nơi ở Ý, lòng hảo tâm nay đã được mở rộng ra thành những chiếc “pizza, sanwich chờ”,hay cả “sách chờ” nữa. Thế giới này thực sự đâu thiếu những tấm lòng.

Napoli nổi tiếng với vẻ đẹp Châu Âu, cũng như nạn tham nhũng, bạo loạn và tội ác. Mặc cho sự hiện diện của những thứ đó, hoặc bởi vì chúng tồn tại, mà người dân ở đây lại được biết đến nhờ vào sự đoàn kết, tính kiên cường của họ trong việc đối mặt với các khó khăn.

Không một ai ở đây biết chính xác café chờ bắt đầu như thế nào và từ khi nào. Nhưng sự bắt đầu của nó nói lên sự tốt bụng khi người ta nghĩ đến người Ý – và cũng là nơi đặc biệt mà café đã ngự trị từ lâu trong văn hoá.

Trong thời kỳ khó khăn, người Ý có thể thiếu thốn nhiều thứ, nhưng café của họ thì không. Thế nên có lẽ đây chính là thứ bình dị nhất có ở khắp các quán café, như một món quà, cho những người quá khó khăn để chi trả.

Tinh thần đoàn kết ngày một mở rộng. Cho đến 2010, một lễ hội nhỏ đại diện cho người Ý đã tạo ra một hình mẫu của truyền thống từ thiện bằng cách sáng lập ra The Suspended Coffee Network. Mục đích là để vượt qua cơn khủng hoảng ngân sách nhà nước bằng cách tổ chức và phát huy các hoạt động của riêng họ với nhau. Nhưng nó cũng đồng thời bắt đầu một hoạt động khuyến khích đoàn kết giúp đỡ cho những người đang thiếu thốn. Đóng góp café là một trong những hoạt động đó.

Bây giờ, ở khắp nước Ý, những quán café đã tham gia hiệp hội trên sẽ trưng biểu tượng Suspended Coffee – một chiếc sticker màu đen và nâu với hình 1 ly espresso – trên cửa sổ của quán.

Các sticker cũng có rất nhiều phiên bản.

Để mua café chờ, khách hàng có thể dằn hoá đơn dưới một bình/ly café chưa dùng trên quầy, nơi mà ai cần thì có thể lấy ra và sử dụng. Hoặc khách hàng có thể trả trước, và nhân viên sẽ treo một danh sách các hoá đơn trên cửa sổ quán.

“Café ở Napoli là một lí do để bắt đầu một cuộc hội thoại, để kể chuyện, không như những nơi xô bồ khác ở những thành phố thuộc nước Ý,” Bruno La Mura, chủ nhân của phòng triển lãm nghệ thuật kiêm quán café Spazio Nea, người đã phục vụ café chờ từ năm 2012.

“Ở đây chúng tôi không “uống” café, mà “dùng” nó, như là một loại thuốc vậy,” Luigi Solito, đối tác của Bruno thêm vào. “Đối với tôi, định nghĩa của café chờ là hôm nay bạn cảm thấy vui, và bạn tặng một ly café cho thế giới, như là một món quà.”

Ngay cả trước khi tham gia vào Hiệp Hội Café Chờ (the Suspended Coffee Network), một số quán café cũng đã bắt đầu truyền thống này từ lâu rồi.

Ở Gran Caffè Gambrinus, một quán café 154 tuổi ở Napoli, năm 2009 người quản lý ở đây bắt đầu để một ấm café Napoli cỡ ngoại, một phiên bản địa phương của chiếc ấm nằm trong hầu như tất cả mọi gia đình ở Napoli, trên quầy. Họ để nắp ấm mở, với một chiếc note ghi chú bằng 6 thứ tiếng – và cả tiếng Napoli – định nghĩa café chờ là gì và khách hàng có thể đóng góp bằng cách bỏ một hoá đơn vào trong.

Trung bình cứ khoảng 1,500 ly espresso được phục vụ mỗi ngày, thì sẽ có 10 ly là café chờ được gửi lại bởi khách hàng, Sergio Arturo, một trong những chủ quán ở đây nói. Khoảng 5 người đến đây mỗi ngày sẽ cho tay vào ấm café và lấy ra 1 hoá đơn, một con số mà đã tăng lên khoảng 1-2 năm gần đây. Hầu như mọi người ở Napoli đều biết café chờ là gì, cho dù không phải barista nào cũng phục vụ món đó.

Ở một khu phố cũ ở Napoli, khu mà có rất đông khách du lịch thăm quan, quán Caffè 7Bello phục vụ 1,000 ly café chờ mỗi năm, hầu hết là cho người lớn tuổi, dân di cư và người Rome, chủ quán Pino De Stasio cho biết. Quán nằm trong toà nhà nơi mà ở thế kỷ 20 học giả Benedetto Croce từng sinh sống, trên con đường mà ngày nay nối với một shop đồ lưu niệm bán sừng may mắn giá một euro được làm ở Trung Quốc. Đó là nơi cô Cozzolino đã để lại ly café chờ.

“Tôi đã không biết về café chờ,” một khách hàng khác nói, bà mẹ bốn con từ Bucharest, Romania, chân mang dép kẹp, vớ và một chiếc áo khoác nhẹ, “tôi chỉ đến có một lần, và họ cho tôi café miễn phí, nên tôi quay lại. Chúng tôi cũng thích uống café.”

Văn hoá café chờ ở Ý làm cho người ta cảm thấy niềm tin vào loài người phần nào được bơm đầy lại. Ở một thế giới nơi chúng ta đang sống, nơi mà tội ác, bạo loạn, chiến tranh, con người ta đấu đá nhau mỗi ngày, được biết về văn hoá này như một ly espresso nóng buổi sáng, nó làm dịu lại tâm hồn ta, đồng thời thức tỉnh trong ta một niềm tin mãnh liệt: rằng đâu đó trên thế giới này, có những ly café thơm lừng thấm đượm tình người vẫn được trao đi mỗi ngày.